English
Έμβλημα της Κυπριακής Δημοκρατίας Τμήμα Αρχαιοτήτων

Αρχική Σελίδα |Συνήθεις Ερωτήσεις | Χάρτης Πλοήγησης | Συνδέσεις | Επικοινωνία
Αναζήτηση:  
Αναζήτηση
Ειδική Αναζήτηση         

Μνημεία

English
ΕκτύπωσηΕκτύπωση


Εκκλησία της Αγίας Παρασκευής, Γεροσκήπου

Η εκκλησία της Αγίας Παρασκευής βρίσκεται στο χωριό Γεροσκήπου, 3,5 χιλιόμετρα ανατολικά της Πάφου. Πρόκειται για ένα εξαιρετικά σημαντικό δείγμα Βυζαντινής αρχιτεκτονικής, που χρονολογείται στον 9ο αιώνα. Δεν έχει εξακριβωθεί κατά πόσο ο ναός αυτός είναι κτισμένος πάνω σε κατάλοιπα αρχαίου ναού της Αφροδίτης. Σύμφωνα με την παράδοση, το όνομα Γεροσκήπου το πήρε από τους ιερούς κήπους της θεάς, που υπήρχαν νότια του χωριού, προς τη θάλασσα, στο σημείο όπου οι προσκυνητές ξεκινούσαν για το ιερό της Παλαιπάφου. Είναι πιθανόν, παλαιότερα ο ναός να ήταν αφιερωμένος στον Τίμιο Σταυρό. Σήμερα όμως, η εκκλησία είναι αφιερωμένη στη μάρτυρα του Χριστιανισμού, Αγία Παρασκευή.

Ο αρχιτεκτονικός τύπος του ναού ανήκει στην κατηγορία της τρίκλιτης θολωτής βασιλικής, με πέντε τρούλους. Οι τρεις μεγαλύτεροι τρούλοι βρίσκονται πάνω από το κεντρικό κλίτος και οι δύο μικρότεροι στο μέσον των πλαγίων κλιτών, βόρεια και νότια του κεντρικού τρούλου του μεσαίου κλίτους. Εξωτερικά ο ναός ομοιάζει με τον ναό των Αγίων Βαρνάβα και Ιλαρίωνος στην Περιστερώνα ενώ έχει κάποια κοινά στοιχεία με τους ναούς Αποστόλου Βαρνάβα κοντά στη Σαλαμίνα και του Αγίου Λαζάρου στη Λάρνακα.

Εκκλησία της Αγίας Παρασκευής, Γεροσκήπου
Εκκλησία της Αγίας Παρασκευής, Γεροσκήπου

Στο νοτιοανατολικό άκρο της εκκλησίας είναι προσαρτημένο ένα μικρό τετράκογχο που καλύπτεται με τρουλίσκο. Τα τετράκογχα ήταν διαδεδομένα κατά την παλαιοχριστιανική περίοδο και χρησίμευαν είτε σαν μαρτύρια είτε σαν βαπτιστήρια. Ο δυτικός τοίχος της εκκλησίας γκρεμίστηκε για να επεκταθεί ο ναός, πιθανόν τον 19ο αιώνα. Οι αρχικές εισόδοι του ναού πρέπει να βρίσκονταν στο δυτικό τοίχο.

Η εκκλησία της Αγίας Παρασκευής, είναι τοιχογραφημένη εσωτερικά με έργα που χρονολογούνται σε διάφορες περιόδους, από τον 8ο-9ο, 10ο, 12ο μέχρι τον 15ο αιώνα. Κατά την διάρκεια εργασιών καθαρισμού και συντήρησης των διασωθέντων τοιχογραφιών της εκκλησίας, από το Τμήμα Αρχαιοτήτων την περίοδο 1974-1977, αποκαλύφθηκε στη βόρεια πλευρά του τοίχου της βόρειας τοξοστοιχίας ένας μονόχρωμος κοκκινωπός σταυρός πρώιμου τύπου, ζωγραφισμένος απευθείας στην πέτρα. Ο σταυρός έχει κεραίες με τρισχιδείς απολήξεις. Τέτοιους σταυρούς συναντάμε κατά την παλαιοχριστιανική περίοδο, μέχρι και τον 8ο-9ο αιώνα.


Πάνω από το Ιερό Βήμα και την Αγία Τράπεζα, στον ανατολικό τρούλλο του μεσαίου κλίτους διατηρείται ανεικονική παράσταση, με κεντρικό θέμα ένα διάλιθο σταυρό, πλαισιωμένο από τρεις διακοσμητικές ταινίες με γεωμετρικά μοτίβα. Ο σταυρός, που πρόκειται για τη μόνη ανεικονική σύνθεση που είναι μέχρι σήμερα γνωστή στην Κύπρο, βρίσκεται στο κέντρο του τρούλου και σώζει μόνο τα άκρα των κεραίων του. Ο σταυρός αποτελούσε το κατεξοχήν απεικονιζόμενο σύμβολο κατά την περίοδο της Εικονομαχίας, και έτσι το έτος 843 αποτελεί το terminus ante quem για την ανέγερση της εκκλησίας. Πρέπει πάντως να σημειωθεί ότι ανεικονικές τοιχογραφίες εξακολουθούσαν να κοσμούν επαρχιακές εκκλησίες μέχρι και τον 12ο αιώνα.

Εκκλησία της Αγίας Παρασκευής, Γεροσκήπου

Εκκλησία της Αγίας Παρασκευής, Γεροσκήπου



Η επόμενη φάση τοιχογραφιών χρονολογείται στον 10ο αιώνα και αποκαλύφθηκε κάτω από τη νεότερη φάση του 15ου αιώνα. Στον 12ο αιώνα χρονολογείται η τοιχογραφία της Κοίμησης της Θεοτόκου, που βρίσκεται στο τύμπανο του βορείου τυφλού τόξου, καθώς και τα υπολείμματα της Πλατυτέρας ανάμεσα σε αρχαγγέλους, που σώζεται στο τεταρτοσφαίριο της αψίδας. Οι σωζόμενες τοιχογραφίες του 12ου αιώνα βρέθηκαν και αυτές κάτω από το νεότερο στρώμα του 15ου αιώνα. Η τελευταία φάση εικονογράφησης του ναού τοποθετείται χρονικά στον 15ο αιώνα. Οι εν λόγω τοιχογραφίες βρίσκονται στον κεντρικό τρούλο του μεσαίου κλίτους.




Εκκλησία της Αγίας Παρασκευής, Γεροσκήπου
Εκκλησία της Αγίας Παρασκευής, Γεροσκήπου


Στην εκκλησία της Αγίας Παρασκευής, εκτός από τις τοιχογραφίες, σώζεται και μία αξιόλογη αμφιπρόσωπη εικόνα του 15ου αιώνα. Στη μία της πλευρά εικονίζεται η Θεοτόκος στον τύπο της Οδηγήτριας, όπου ο ανώνυμος ζωγράφος ακολουθεί Παλαιολόγεια πρότυπα, ενώ στην άλλη απεικονίζεται η Σταύρωση με πρότυπα επηρεασμένα από τη Δυτική ζωγραφική.

Εκκλησία της Αγίας Παρασκευής, Γεροσκήπου
Εκκλησία της Αγίας Παρασκευής, Γεροσκήπου


Επαρχία Πάφου
Τηλέφωνο --
Ώρες λειτουργίας8.00-13.00, 14.00-16.00(χειμ.ωρ.), 8.00-13.00, 14.00-17.00 (θερ.ωρ)
Τιμή εισιτηρίουΔωρεάν


Πίσω


Αρχή Σελίδας


Καλύτερη Απεικόνιση με MS Internet Explorer 5.5+, Netscape Navigator 6.2+


© 2005 - 2017 Κυπριακή Δημοκρατία, Υπουργείο Μεταφορών, Επικοινωνιών και Έργων

Τμήμα Αρχαιοτήτων
Αρχική Σελίδα | Κυβερνητική Πύλη Διαδικτύου | Αποποίηση | Υπεύθυνος Σελίδας