English
Έμβλημα της Κυπριακής Δημοκρατίας Τμήμα Αρχαιοτήτων


Αρχική Σελίδα |Συνήθεις Ερωτήσεις | Χάρτης Πλοήγησης | Συνδέσεις | Επικοινωνία
Αναζήτηση:  
Αναζήτηση
Ειδική Αναζήτηση         
Ανασκαφές
Πίσω
ΕκτύπωσηΕκτύπωση


Ακρωτήρι-Dreamer's Bay


(Υπεύθυνος έρευνας: Δρ. Simon James)

(2018)

Το Τμήμα Αρχαιοτήτων, Υπουργείο Μεταφορών, Επικοινωνιών και Έργων, ανακοινώνει τη λήξη της ενάλιας αρχαιολογικής έρευνας στη θέση του αρχαίου λιμένα στο Ακρωτήρι-Νησιαρούιν (Dreamer’s Bay) της Επαρχίας Λεμεσού. Η αποστολή πραγματοποιήθηκε κάτω από την εποπτεία προσωπικού από το Κέντρο Ενάλιας Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου του Southampton, στα πλαίσια ενός συνεχιζόμενου δικτύου συνεργασίας στη χερσόνησο Ακρωτηρίου με το Πανεπιστήμιο του Leicester από το 2015. Οι έρευνες πραγματοποιήθηκαν με την άδεια του Τμήματος Αρχαιοτήτων Κύπρου και την έγκριση της διοίκησης των Βρετανικών βάσεων, καθώς και με τη στήριξη και βοήθεια του RAF Akrotiri, του Defence Infrastructure Organisation και του WSBA Archaeological Society. Εξοπλισμός και στήριξη προσφέρθηκε επίσης από το Εργαστήριο Εναλίων Αρχαιολογικών Ερευνών του Πανεπιστημίου Κύπρου, το Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου, το CP Marine Explorations και το Kembali Divers. Οι έρευνες επιχορηγήθηκαν από το Honor Frost Foundation.

Οι έρευνες διεξάχθηκαν μεταξύ 10-24 Σεπτεμβρίου 2018 και σε αυτές έλαβαν μέρος μια ομάδα ενάλιων αρχαιολόγων, φοιτητές ενάλιας αρχαιολογίας, δύτες, τοπογράφοι και αρχαιολόγοι κυρίως από τη Κύπρο και το Ηνωμένο Βασίλειο, οι οποίοι ερεύνησαν σε περίοδο δύο εβδομάδων τα ερείπια ενός αρχαίου κυματοθραύστη βυθισμένου 1-1.5 μέτρα κάτω από τη στάθμη της θάλασσας στο Dreamer’s Bay. Ο στόχος της ενάλιας αυτής αποστολής ήταν η διερεύνηση της χρήσης του κυματοθραύστη αλλά και η χρονολόγηση και η συσχέτισή του με τα Ρωμαϊκά-Παλαιοχριστιανικά κατάλοιπα που εντοπίστηκαν κατά μήκος των δυτικών ακτών του κόλπου σε προηγούμενες ανασκαφικές περιόδους, καθώς και των αρχαίων λατομείων των γειτονικών λόφων. Τα αποτελέσματα της έρευνας αυτής πρόκειται να συνεισφέρουν στην κατανόηση της αρχαίας τοπογραφίας του Ακρωτηρίου.

Ο βυθισμένος αρχαίος κυματοθραύστης εκτείνεται περίπου 120 μέτρα κοντά στην ακτή. Ενώ είχε ήδη εντοπιστεί από ενάλιους αρχαιολόγους στο παρελθόν, ο σκοπός αυτής της έρευνας ήταν να καταγραφεί η έκταση και φύση του αρχαίου λιμένα και να αποτυπωθούν οι κατασκευαστικές του λεπτομέρειες με τη χρήση φωτογραμμετρίας, έτσι ώστε να διασαφηνιστεί η μέθοδος κατασκευής του και η ακριβής του χρήση. Η αποστολή αυτή εξέτασε επίσης το βορειότερο άκρο του κυματοθραύστη προσπαθώντας να απαντήσει την υπόθεση εάν θα ήταν αρχικά συνδεδεμένος με την ακτή, από την οποία απέχει σήμερα περίπου 50 μέτρα.


Εικόνα 1 – Ο βυθισμένος κυματοθραύστης, Dreamer’s Bay

Η αποτύπωση με φωτογραμμετρία ολοκληρώθηκε με μερική επιτυχία αφού περιορίστηκε από την αβαθή και ταραγμένη κατάσταση της θάλασσας στην περιοχή του κυματοθραύστη. Παραταύτα, το νότιο τμήμα του κυματοθραύστη καταγράφηκε με λεπτομέρεια. Επίσης, σημειώθηκε η ακριβής του θέση μέσω των συστημάτων RTK DGPS και οι κατασκευαστικές του λεπτομέρειες αποτυπώθηκαν σχεδιαστικά και φωτογραφικά. Η κατασκευή εκτείνεται τρία ή τέσσερα επίπεδα κάτω και σε μήκος 120 μέτρων, ενώ το νότιο τμήμα, το οποίο είχε υποστεί και την περισσότερη μετακίνηση, κατέγραψε το μεγαλύτερο πλάτος. Επιπρόσθετα, καθώς το επίπεδο της θάλασσας στη νότια πλευρά ήταν πολύ πιο βαθύ, τα στάδια κατασκευής του κυματοθραύστη ήταν περισσότερα. Προκύπτει το ερώτημα κατά πόσο η κατασκευή μπορεί όντως να χαρακτηριστεί ως κυματοθραύστης ο οποίος προσέφερε προστασία στην υπήνεμη πλευρά του ή αποβάθρα με κύρια πρόσβαση μέσω των βαθύτερων επιπέδων στη νότια πλευρά που θα βοηθούσε στην ενδιάμεση επιβίβαση και αποβίβαση ανθρώπων και προϊόντων στη στεριά.

Ερευνήθηκαν επίσης τα βυθισμένα αρχαιολογικά κατάλοιπα γύρω από τον κυματοθραύστη και σε όλη την έκταση του Dreamer’s Bay. Όλα τα ευρήματα καταγράφηκαν και φωτογραφήθηκαν, και η ακριβής τους θέση σημειώθηκε μέσω GPS. Κάποια αντικείμενα ανασύρθηκαν από το βυθό, ιδιαίτερα όταν οι αρχαιολόγοι έκριναν ότι κινδύνευαν από περαιτέρω μετακίνηση τους ή σε περίπτωση που χρησίμευαν ως δείκτες χρονολόγησης. Σημειώθηκε επίσης ο καταμερισμός και η συγκέντρωση των θραυσμάτων και αντικειμένων, έτσι ώστε να εξεταστούν οι εργασίες που θα λάμβαναν χώρα σε έκαστη πλευρά του κυματοθραύστη, βοηθώντας περαιτέρω στη διασαφήνιση της λειτουργίας του.

Κατά τη διάρκεια των ερευνών εντοπίστηκε μεγάλη συσσώρευση κεραμικών οστράκων της ύστερης Ρωμαϊκής περιόδου, ιδιαίτερα στην ανατολική πλευρά του κυματοθραύστη. Τα όστρακα, τα οποία είχαν πετροποιηθεί στον πυθμένα, πιθανότατα να ανήκαν σε κάποιο αρχαίο ναυάγιο. Επίσης, εντοπίστηκαν λίθινες άγκυρες γύρω από την κατασκευή, και τρία τμήματα κιόνων (πιθανώς από γρανίτη της Ασουάν) εκ των οποίων τα δύο εντοπίστηκαν στην κορυφή της συστάδας λίθων που κατέρρευσε στα ανατολικά του κυματοθραύστη και το τρίτο σε άμεση συνάρτηση με το ναυάγιο. Εικάζεται ότι αυτά θα ανήκαν επίσης στο φορτίο του ναυαγίου.

Καταγραφή τμήματος κίονα από ενάλιο αρχαιολόγο

Κατά τη διάρκεια της φετινής έρευνας, λήφθηκαν επίσης πυρήνες ιζημάτων ώστε να μελετηθεί η φύση του θαλάσσιου περιβάλλοντος σε έκαστη πλευρά του κυματοθραύστη κατά τη διάρκεια της χρήσης του (τα ιζήματα που εναποτίθενται σε ήρεμα ύδατα υποδεικνύουν ότι η κατασκευή παρείχε προστασία, ενώ αυτά που εναποτίθενται σε ταραγμένα νερά φανερώνουν ότι η περιοχή θα ήταν πλέον εκτεθειμένη στις επικρατούσες θαλάσσιες συνθήκες). Τα τέσσερα ιζήματα που συλλέχθηκαν βρίσκονται υπό ανάλυση ώστε να εκτιμηθεί η χρονική περίοδος κατά την οποία έγινε αυτή η μετάβαση, και ως εκ τούτου πότε ο κυματοθραύστης καταστράφηκε.



(2018)

Το Τμήμα Αρχαιοτήτων, Υπουργείο Μεταφορών, Επικοινωνιών και Έργων, ανακοινώνει τη λήξη της τέταρτης ανασκαφικής περιόδου στη θέση Ακρωτήρι-Νησιαρούιν (Dreamer’s Bay) στην Επαρχία Λεμεσού. Η αποστολή, κάτω από την εποπτεία του Καθ. Simon James, αποτελείτο από επαγγελματίες αρχαιολόγους και προπτυχιακούς φοιτητές του Πανεπιστημίου του Leicester, Τμήμα Αρχαιολογίας και Αρχαίας Ιστορίας, με τη στήριξη απόφοιτων του Πανεπιστημίου Κύπρου. Οι έρευνες πραγματοποιήθηκαν με την άδεια του Τμήματος Αρχαιοτήτων Κύπρου και έγκριση της διοίκησης των Βρετανικών βάσεων, καθώς και με τη στήριξη και βοήθεια του RAF Akrotiri, του Defence Infrastructure Organisation και του WSBA Archaeological Society. Οι έρευνες επιχορηγήθηκαν από το Honor Frost Foundation.

Η ανασκαφή διεξήχθηκε μεταξύ 30 Μαρτίου και 16 Απριλίου 2018 εντός και γύρω από τη θέση Νησιαρούιν (Dreamer’s Bay), στις νότιες ακτές της χερσονήσου του Ακρωτηρίου.

Όπως και στις προηγούμενες ερευνητικές περιόδους (2015-2017), οι έρευνες επικεντρώθηκαν στα κατάλοιπα λιθόκτιστων κτιρίων που εντοπίστηκαν κοντά στην ακτογραμμή ως αποτέλεσμα της θαλάσσιας διάβρωσης, και τα οποία χρονολογούνται στη Ρωμαϊκή-Παλαιοχριστιανική περίοδο. Κατά τη φετινή ανασκαφική περίοδο, πραγματοποιήθηκε γεωφυσική έρευνα ώστε να εξακριβωθεί η έκταση των παράκτιων εγκαταστάσεων, και γεωλογική και αρχαιολογική επισκόπηση των λατομείων που βρίσκονται προς τα ανατολικά στην κορυφή των γειτονικών λόφων. Με βάση τα αρχιτεκτονικά κατάλοιπα που έχουν εντοπιστεί μέχρι στιγμής, τα κτήρια αυτά ερμηνεύονται καλύτερα ως λιμενικές εγκαταστάσεις (νεώρια) που θα εξυπηρετούσαν το αρχαίο λιμάνι που θα βρισκόταν στην περιοχή. Το σύνολο των ευρημάτων πιθανώς απαρτίζουν ένα από τα καλύτερα διατηρημένα αρχαία λιμάνια στη Μεσόγειο.

Τα κατάλοιπα είχαν διερευνηθεί και παλαιότερα από το Πανεπιστήμιο του Buffalo και είχαν ερμηνευτεί ως τμήματα Ρωμαϊκής/πρώιμης Βυζαντινής λιμενικής εγκατάστασης που θα εξυπηρετούσαν την ακρόπολη του Κουρίου, που βρίσκεται περίπου 13 χμ στα βόρεια. Παραμένει να διερευνηθεί το πώς συνδέονταν τα κτήρια αυτά με τα βυθισμένα κατάλοιπα στην παραλία προς τα ανατολικά του χώρου, μεταξύ των οποίων και ένα λιθόκτιστος κυματοθραύστης. Το υφιστάμενο ερευνητικό πρόγραμμα (Ancient Akrotiri Project), που αναμένεται να διαρκέσει πέντε χρόνια, στοχεύει στην πλήρη καταγραφή των κτισμάτων που βρίσκονται στην ακτογραμμή, στη χρονολόγηση και στην ερμηνεία τους, καθώς και στην χρονολόγηση και ερμηνεία του οικοδομήματος στην κορυφή του λόφου το οποίο επιτρέπει άμεση θέαση τόσο προς το λιμάνι όσο και στα παράκτια οικοδομήματα και τα γειτονικά λατομεία. Το πρόγραμμα αυτό αποτελεί μέρος μιας κοινής ερευνητικής συνεργασίας με το Πανεπιστήμιο του Southampton, το οποίο ανέλαβε την ενάλια και γεωμορφολογική διερεύνηση, και με εταίρους από τα Πανεπιστήμια Κύπρου και Αθηνών. Ο απώτερος στόχος αυτής της συνεργασίας είναι η κατανόηση της σχέσης του αρχαίου λιμένα με το σύγχρονο του οικισμό και του ρόλου που θα έπαιξε η χερσόνησος του Ακρωτηρίου στις θαλάσσιες διαδρομές μεταξύ της νότιας ακτογραμμής της Κύπρου και της ανατολικής Μεσογείου.

Κατά τη φετινή ερευνητική περίοδο, έγινε αντιληπτό ότι οι κτηριακές εγκαταστάσεις κατά μήκους της ακτής είναι μεγαλύτερες και πιο περίπλοκες απ’ ότι είχε αρχικά εισηγηθεί. Αρκετά από αυτά φαίνεται ότι διαιρούνται στο εσωτερικό τους σε άλλα δωμάτια, και /ή είναι προσαρτημένα σε υπαίθριους περίκλειστους χώρους στους οποίους υπάρχουν ενδείξεις ανθρώπινης δραστηριότητας καθώς εντοπίστηκαν αβαθή λαξεύματα που περιείχαν καύση, ως πιθανό υπο-προϊόν κάποιας εργαστηριακής κατεργασίας. Ο προσανατολισμός των κτηρίων είναι κοινός, με τη συνολική κάτοψη να δίνει την εντύπωση ενός μοναδικού, σύντομου οικοδομικού επεισοδίου σε ότι αφορά το σχεδιασμό και την κατασκευή τους.

Το σύνολο της κεραμικής που εντοπίστηκε σε αυτά εξετάστηκε προκαταρτικά από τη Δρ. Στέλλα Δεμέστιχα του Πανεπιστημίου Κύπρου, χρονολογώντας τα κτήρια από τον 2ο αιώνα με συνεχή χρήση μέχρι και τον 4ο αιώνα όταν και θα καταστράφηκαν κατά τον σεισμό που ισοπέδωσε το γειτονικό Κούριο γύρω στο 360 μ.Χ.

Οι έρευνες κατά το 2018 συνέχισαν στην Περιοχή 8 στα δυτικά των κτηριακών συμπλεγμάτων και στην Περιοχή 4, στα ανατολικά και μπροστά από τον κολπίσκο στη θέση Νησιαρούιν (Dreamer’s Bay) όπου ήδη από το 2015 εντοπίστηκε περίπλοκη στρωματογραφία. Ανάμεσα από τις δύο αυτές περιοχές πραγματοποιήθηκαν δοκιμαστικές τομές για να ελεγχθούν οι γεωφυσικές ανωμαλίες.

Στην περιοχή 8 εντοπίστηκαν επίσης τα κατάλοιπα ενός ακόμη ορθογώνιου κτηρίου, το οποίο διαιρείτο σε διάφορα δωμάτια στο εσωτερικό του και συνόρευε με ανοικτό χώρο στα ανατολικά. Δυστυχώς, η διάβρωση του εδάφους ήταν τέτοια που δεν επέτρεψε περαιτέρω μελέτη. Δείγματα κεραμικής συλλέγηκαν για περαιτέρω μελέτη.

Στα ανατολικά αυτού του συμπλέγματος, μια δοκιμαστική τομή βάσει γεωφυσικών ανωμαλιών, υπέδειξε την ύπαρξη ενός ακόμη ορθογώνιου κτηρίου, πιθανότατα με υπαίθρια αυλή στη νότια πλευρά, η οποία έχει δεχθεί έντονη διάβρωση από τη θάλασσα.

Στην περιοχή 2 πραγματοποιήθηκαν επιπρόσθετες δοκιμαστικές τομές για να ελεγχθούν οι ανωμαλίες του εδάφους, με αποτέλεσμα το Κτήριο 5, το οποίο είχε ερευνηθεί στο παρελθόν, να είναι πολύ μεγαλύτερο απ’ότι είχε εισηγηθεί αρχικά, με μήκος που να φθάνει τα 50 μ,.

Στα ανατολικά, η περιοχή 4 αποτελείται από ένα περίπλοκο σύστημα τοίχων, επιπέδων χρήσης και καμένες αποθέσεις. Σε αντίθεση με τα υπόλοιπα κατάλοιπα που ερευνήθηκαν, η περιοχή 4 πιθανότατα καταλαμβάνει τρεις περιόδους χρήσης. Η αρχική περιλαμβάνει τη θεμελίωση στο φυσικό βράχο, την οποία διαδέχθηκε μια ισχυρότερη λίθινη κατασκευή. Στη διάρκεια των ερευνών του 2017 εντοπίστηκαν σε αυτό το σημείο περίπου 250 κιλά κεραμικών θραυσμάτων από αμφορείς. Αυτό το σύνολο πιθανότατα συσχετίζεται με τις προσπάθειες ανακατασκευής του κτηρίου μετά τις ζημιές που θα προκάλεσε ο σεισμός του 4ου αιώνα. Στην περιοχή 4, το στρώμα καταστροφής είχε απομακρυνθεί κατά την αρχαιότητα για σκοπούς ανοικοδόμησης του κτηρίου με ίδιο προσανατολισμό αλλά διαφορετικό αρχιτεκτονικό σχεδιασμό. Ως εκ τούτου, τα κατάλοιπα της νεότερης θεμελίωσης που είναι σήμερα ορατά, πιθανώς αντιπροσωπεύουν τη μετά-σεισμό περίοδο χρήσης, δηλαδή περί το τέλος του 4ου αιώνα. Μετά και την οριστική εγκατάλειψη του κτηρίου αυτού, τα ευρήματα επιφανείας δηλώνουν χρήση της περιοχής μέχρι και το 600 μ.Χ.

Κατά τη διάρκεια της φετινής έρευνας, πραγματοποιήθηκαν επισκοπήσεις στα αρχαία λατομεία στην κορυφή των γειτονικών πλαγιών. Τα επιφανειακά ευρήματα υποδεικνύουν ότι η χρήση τους πιθανότατα χρονολογείται στη Ρωμαϊκή περίοδο, υπόθεση η οποία θα εξεταστεί το ερχόμενο έτος.

Ανασκαφή δύο διαδοχικών παράκτιων κτηρίων της Ρωμαϊκής περιόδου στην Περιοχή 4 στο Ακρωτήρι-Νησιαρούιν (Dreamer’s Bay).

Ανασκαφή ενός παράκτιου κτηρίου της Ρωμαϊκής περιόδου στην Περιοχή 8 στο Ακρωτήρι-Νησιαρούιν (Dreamer’s Bay).


Λεπτομέρια ενός από τα λατομεία στους λόφους γύρω από τον κολπίσκο στη θέση Νησιαρούιν (Dreamer’s Bay).




Κατεβάστε το Acrobat Reader Αρχείο Akrotiri-Nisiarouin (Dreamers Bay) 2016_GREEK.pdf (Μέγεθος αρχείου:684,92Kb)[
Κατεβάστε το Acrobat Reader Αρχείο Akrotiri 2017.pdf (Μέγεθος αρχείου:872,05Kb)[
Κατεβάστε το Acrobat Reader Αρχείο Σεπτέμβρης 2018.pdf (Μέγεθος αρχείου:228,45Kb)

Αρχή Σελίδας


Καλύτερη Απεικόνιση με MS Internet Explorer 5.5+, Netscape Navigator 6.2+


© 2005 - 2018 Κυπριακή Δημοκρατία, Υπουργείο Μεταφορών, Επικοινωνιών και Έργων

Τμήμα Αρχαιοτήτων
Αρχική Σελίδα | Κυβερνητική Πύλη Διαδικτύου | Αποποίηση | Υπεύθυνος Σελίδας