English
Έμβλημα της Κυπριακής Δημοκρατίας Τμήμα Αρχαιοτήτων

Αρχική Σελίδα |Συνήθεις Ερωτήσεις | Χάρτης Πλοήγησης | Συνδέσεις | Επικοινωνία
Αναζήτηση:  
Αναζήτηση
Ειδική Αναζήτηση         

Η Σύληση της Πολιτιστικής Κληρονομιάς στην Κατεχόμενη Κύπρο

English
ΕκτύπωσηΕκτύπωση


ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΣ ΕΝΤΟΣ ΤΩΝ ΤΕΙΧΩΝ

ΣΗΜΑΝΤΙΚΟΙ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ ΚΑΙ ΜΝΗΜΕΙΑ ΣΤΗΝ ΚΑΤΕΧΟΜΕΝΗ ΚΥΠΡΟ


13. ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΣ ΕΝΤΟΣ ΤΩΝ ΤΕΙΧΩΝ


Α. Καθεδρικός ναός Αγίου Νικολάου


Αμμόχωστος: Καθεδρικός
ναός Αγίου Νικολάου


Ο επιβλητικός καθεδρικός ναός του Αγίου Νικολάου βρίσκεται στην εντός των τειχών πόλη της Αμμοχώστου και είναι κτίσμα του 14ου αι. Αρχιτεκτονικά μιμείται τον καθεδρικό ναό της γαλλικής πόλης Reims. Στο ναό αυτό στέφονταν οι Φράγκοι βασιλείς της Κύπρου και Ιερουσαλήμ.

Η εκκλησία χωρίζεται σε τρία κλίτη με δύο σειρές από έξι κυλινδρικούς κίονες. Τα κλίτη καταλήγουν σε πολυγωνικές αψίδες και δύο τετράγωνοι πύργοι υψώνονται στις δύο γωνίες της πρόσοψης. Στην πρόσοψη (δυτικός τοίχος) επίσης υπάρχουν τρεις πύλες με βαθμιδωτά περίθυρα με ανάγλυφες σπείρες και σκοτίες. Στο κεντρικό τμήμα της πρόσοψης, στον όροφο, υπάρχει μεγάλο παράθυρο με οξυκόρυφο τόξο που κοσμείται με ανάγλυφο φυτικό διάκοσμο. Το παράθυρο αυτό περιβάλλεται από αέτωμα με φυτικό ανάγλυφο διάκοσμο. Στο νότιο και το βόρειο τοίχο τα παράθυρα έχουν πιο απλή μορφή και αποτελούνται από ανοίγματα που καταλήγουν σε οξυκόρυφα τόξα.
Εσωτερικά του ναού οι οξυκόρυφοι θόλοι σχηματίζονταν από οξυκόρυφα σταυροθόλια με βεργία που ξεκινούσαν, ανά τρία, από τους κίονες των κιονοστοιχιών. Ο ναός αρχικά ήταν κοσμημένος με τοιχογραφίες που όμως καταστράφηκαν όταν οι Οθωμανοί μετέτρεψαν την εκκλησία σε τζαμί το 1571 (τέμενος Λάλα Μουσταφά πασά). Τότε είναι που καταστράφηκαν και τα αγάλματα που κοσμούσαν το ναό (π.χ. τα αγάλματα που βρίσκονταν στις κόγχες της κεντρικής εισόδου και οι πρόβολοι με ανθρώπινες μορφές φυσικού μεγέθους που βρίσκονταν στα παράθυρα του τελευταίου ορόφου των δύο πύργων). Ίχνη τοιχογραφιών σώζονται στο βόρειο τοίχο (έφιππος Άγιος Γεώργιος) και στην αψίδα (Σταύρωση). Επίσης, στο νότιο κλίτος διατηρούνται ακόμα τμήματα χρωματιστού γυαλιού (βιτρώ).


Αμμόχωστος: Εσωτερικό καθεδρικού
ναού Αγίου Νικολάου

Στο β’ μισό του 14ου αι. κτίστηκαν στο νότιο τοίχο του καθεδρικού ναού δύο παρεκκλήσια με ημικυκλικές αψίδες που πιθανόν να ήταν ταφικά. Το 16ο αι. κτίστηκε στη νότια πλευρά της αυλής του καθεδρικού μια ορθογώνια αίθουσα καλυμμένη με σταυροθόλια.



Β. Εκκλησία Αγίου Γεωργίου των Ελλήνων

Η εκκλησία του Αγίου Γεωργίου των Ελλήνων στην κατεχόμενη Αμμόχωστο είναι ο μεγαλύτερος ορθόδοξος ναός της εποχής της φραγκοκρατίας στην Κύπρο με διαστάσεις 37,5 Χ 20,5 μ. Η ανέγερση του ναού τοποθετείται στο β’ μισό του 14ου αι.


Αμμόχωστος: Εκκλησία Αγίου Γεωργίου των Ελλήνων


Αρχιτεκτονικά ο ναός συνδυάζει τη γοτθική βασιλική με τον βυζαντινό τρούλο. Ο ναός είναι κτισμένος με τετραγωνισμένους πωρόλιθους και χωρίζεται εσωτερικά σε τρία κλίτη με δύο σειρές από κίονες. Στο τετράγωνο που σχηματίζεται από τη δεύτερη και την τρίτη κολόνα της κάθε κιονοστοιχίας κάθεται ο τρούλος και ο ναός καλύπτεται από με σταυροθόλια. Στα ανατολικά τα τρία κλίτη καταλήγουν σε ημικυκλικές αψίδες που καλύπτονται με οξυκόρυφα τεταρτοσφαίρια. Στη στέγη υπάρχουν αντηρίδες που εξισορροπούν τις ωθήσεις του κεντρικού κλίτους.
Τα παράθυρα του ναού είναι απλά και καταλήγουν σε οξυκόρυφο τόξο ενώ πιο πλούσια είναι τα ανάγλυφα περίθυρα των θυρών του ναού.

Η εκκλησία εσωτερικά ήταν τοιχογραφημένη αλλά με την κατάρρευση του τρούλου, της ανωδομής και μεγάλου τμήματος του βόρειου τοίχου του ναού, η πλειονότητα των τοιχογραφιών δεν διατηρείται σήμερα. Κάποια τμήματα τοιχογραφιών που σώθηκαν (στο τεταρτοσφαίριο της κεντρικής αψίδας, στη νότια αψίδα και στο νότιο τοίχο) έτυχαν κακόβουλων ζημιών μετά τα γεγονότα του 1974.

Προσαρτημένη στη νότια πλευρά της εκκλησίας του Αγίου Γεωργίου των Ελλήνων βρίσκεται μια μικρή μισοερειπωμένη εκκλησία αφιερωμένη στον Άγιο Συμεών που πιθανόν να ήταν ο Ορθόδοξος καθεδρικός ναός της Αμμοχώστου. Η αρχική εκκλησία πιθανόν να κτίστηκε στα τέλη του 12ου αι. και ανήκε στον τύπο του σταυροειδούς εγγεγραμμένου ναού με τρούλο. Είχε ημικυκλική αψίδα και ένα είδος ημικυκλικού σύνθρονου. Ο πρώτος αυτός ναός πιθανόν να είχε και νάρθηκα.

Το 13ο αι. προστέθηκε στα νότια της αρχικής εκκλησίας μια άλλη εκκλησία μονόκλιτη με τρούλο και ημικυκλική αψίδα καλυμμένη στα ανατολικά και στα δυτικά με σταυροθόλια. Σε μεταγενέστερο στάδιο προστέθηκε και νάρθηκας που καλυπτόταν με τρούλο μεγαλύτερο από τον τρούλο του κυρίως ναού.


Γ. Εκκλησία Αποστόλων Πέτρου και Παύλου



Αμμόχωστος: Εκκλησία Αποστόλων
Πέτρου και Παύλου


Ο μεγάλος ναός των Αποστόλων Πέτρου και Πάυλου κτίστηκε κατά τη διάρκεια της βασιλείας του Πέτρου Α' (1358 - 1369). Αποτελείται από ένα κεντρικό και δύο πλαϊνά κλίτη. Στα ανατολικά υπάρχει μια κεντρική ημικυκλική αψίδα και δύο πλαϊνά παρακκλήσια. Ο ναός συνδυάζει αψίδες βυζαντινές με γοτθικά οξυκόρυφα τόξα. Η αρχιτεκτονική του ναού και ο εσωτερικός του διάκοσμος δεν έχουν έντονα διακοσμητικά στοιχεία με εξαίρεση τη βόρεια είσοδο που κοσμείται ακολουθώντας τα πρότυπα της γοτθικής παράδοσης με φυτικά μοτίβα (φύλλα συκής, φρούτα), άγγελους κ.ά. Ο ναός αυτός δεν είχε καταστραφεί από τους κανονιοβολισμούς της Οθωμανικής επίθεσης και μετά τον καθεδρικό του Αγίου Νικολάου ήταν ο δεύτερος ναός που μετατράπηκε σε τζαμί μετά την Οθωμανική κατάληψη. Κατά την Αγγλοκρατία το κτίριο χρησιμοποιήθηκε ως σιταποθήκη.


Δ. Εκκλησία Αγίου Γεωργίου των Λατίνων



Αμμόχωστος: Εκκλησία Αγίου
Γεωργίου των Λατίνων

Η εκκλησία του Αγίου Γεωργίου των Λατίνων στο βορειοανατολικό άκρο της κατεχόμενης Αμμοχώστου αποτελεί εξαίρετο δείγμα γοτθικής τέχνης με άριστη τοιχοδομία, προσεγμένες αναλογίες και απλότητα όγκου. Χρονολογείται στα τέλη του 13ου αι. και είναι μονόκλιτο κτίσμα καλυμμένο με τέσσερα σταυροθόλια τα οποία στηρίζονται σε ομάδα τριών λεπτών κολόνων εντοιχισμένων στο βόρειο και στο νότιο τοίχο. Σήμερα ο ναός διατηρείται σε ερειπωμένη κατάσταση και σώζεται μόνο ο βόρειος τοίχος, η τρίπλευρη αψίδα και ένα τμήμα του νότιου τοίχου που έχει αναστηλωθεί.
Τα παράθυρα του ναού είναι μεγάλα και οξυκόρυφα. Στην κορυφή των αντηρίδων του κτίσματος υπάρχουν μαρμάρινες υδρορροές που αποτελούν δείγμα εξαίρετης γλυπτικής τέχνης. Πρόκειται για υδρορροές με τη μορφή δύο ολόσωμων ανδρών που φορούν πολύπτυχο ύφασμα, μιας γυμνής γυναίκας και δύο φτερωτών δράκων. Στην αψίδα της εκκλησίας σχηματίζεται μικρή κόγχη που θα στέγαζε στην αρχαιότητα κάποιο άγαλμα και που επιστέφεται με τρίλοβα τόξα και πλούσια κοσμημένα αετώματα.



Ε. Εκκλησία Αγίου Γεωργίου Εξορινού

Πιθανόν να ταυτίζεται με τη νεστοριανή εκκλησία που κτίστηκε στην Αμμόχωστο λίγο πριν το 1360. Αρχικά ο ναός ήταν μονόκλιτος και κατέληγε σε ημικυκλική αψίδα. Ο κεντρικός χώρος καλυπτόταν με σταυροθόλια ενώ η αψίδα με τεταρτοσφαίριο. Ο διάκοσμος της εκκλησίας ήταν περιορισμένος αλλά γενικά ο ναός παρουσίαζε μια αρμονία και απλότητα. Σε μεταγενέστερη φάση ο ναός επεκτάθηκε αφού προστέθηκαν δύο πλάγια κλίτη και ανοίχθηκαν δύο οξυκόρυφα τόξα στο βόρειο και στο νότιο τοίχο της εκκλησίας για να επικοινωνούν μεταξύ τους τα κλίτη.


Αμμόχωστος: Εκκλησία Αγίου Γεωργίου Εξορινού


Η εκκλησία κοσμείτο με τοιχογραφίες, περισσότερες από τις οποίες έχουν καταστραφεί αφού σε κάποια φάση της ζωής του ο ναός χρησιμοποιείτο ως στάβλος. Οι λίγες τοιχογραφίες που σώζονται παρουσιάζουν όρθιους αγίους με συριακές επιγραφές, στοιχείο που υποδηλώνει ότι πιθανόν ο ναός να είναι των νεστοριανών. Σύμφωνα με το Μαχαιρά (Κύπριος χρονογράφος που έζησε από τα μέσα του 14ου αι. μέχρι περίπου τα μέσα του 15ου αι.), το νεστοριανό ναό έκτισε ένας από τους αδελφούς Λαχανεστούρη ή Ουλαχά που ήταν πλούσιοι έμποροι της Αμμοχώστου.


Ζ. Η Εκκλησία και το Μοναστήρι του Αγίου Φραγκίσκου

Το εκκλησιαστικό αυτό σύμπλεγμα πιθανόν να χρονολογείται στις αρχές του 14ου αιώνα. Ο ναός είναι απλός μονόκλιτος με αψίδα. Σε μεταγενέστερη φάση μέρος της βόρειας πλευράς της εκκλησίας μετατράπηκε σε Οθωμανικό λουτρό. Το μοναστήρι βρισκόταν στα βορεοδυτικά της εκκλησίας.



Η. Η διπλή Εκκλησία των Τεμπλάρων και των Ιπποτών

Πρόκειται για δύο απλές μονόκλιτες εκκλησίες μικρού μεγέθους και κτισμένες παράλληλα η μια με την άλλη. Αν και δεν γνωρίζουμε την χρονολογία ανέγερσής τους, φαίνεται ότι η Εκκλησία των Τεμπλάρων (η βόρεια) είναι πρωιμότερη. Η εκκλησία των Ιπποτών έχει στο νότιό της τμήμα ασπίδα με θυρέο των Ιπποτών του Τάγματος του Αγίου Ιωάννη. Φαίνεται ότι στις αρχές του 14ου αιώνα η εκκλησία των Τεμπλάρων δόθηκε στους Ιππότες του Τάγματος του Αγίου Ιωάννη (Hospitallers) οι οποίοι την άφησαν άθικτη και έκτισαν δίπλα δική τους εκκλησία.

Θ. Η Εκκλησία του Αγίου Νικολάου




Αμμόχωστος: Εκκλησία Αγίου Νικολαόυ


Ο ορθόδοξος ναός του Αγίου Νικολάου βρίσκεται στηον ορθόδοξο τομέα της πόλης, πολύ κοντά στην Εκκλησία του Αγίου Γεωργίου των Ελλήνων και της Αγίας Ζώνης. Ο ναός χρονολογείται στο 15ο αιώνα και είναι βυζαντινού ρυθμού χωρίς γοτθικά αρχιτεκτονικά στοιχεία. Ο ναός είναι δίκλιτος με δύο μικρούς τρούλους και το εσωτερικό του ήταν κοσμημένο με τοιχογραφίες οι οποίες σήμερα δεν σώζονται.


Ι. Η Εκκλησία της Αγίας Ζώνης



Αμμόχωστος: Εκκλησία Αγίας Ζώνης


Πρόκειται για ορθόδοξο ναό στην ορθόδοξη ενορία της πόλης. Το κτίσμα χρονολογείται στις αρχές του 15ου αιώνα και πρόκειται για μικρό ναό σταυρόσχημο με τρούλο. Το εσωτερικό του ναού υπήρξε κάποτε τοιχογραφημένο.


Κ. Η Εκκλησία της Αγίας Άννας



Αμμόχωστος: Εκκλησία Αγίας Άννας


Ο ναός αυτός βρίσκεται σήμερα σε στρατιωτική ζώνη κοντά στον προμαχώνα Μαρτινέγκο. Η εκκλησία χρονολογείται στο 14ο αιώνα, είναι μονόκλιτη και παρουσιάζει χαρακτηριστικά της Γοτθικής αρχιτεκτονικής της νότιας Γαλλίας. Υπήρξε τοιχογραφημένη και φέρει αρκετές επιγραφές.


Λ. Η Εκκλησία της Αγίας Μαρίας των Αρμενίων

Ο ναός αυτός κτίστηκε από τους Αρμένιους στα μέσα του 14ου αιώνα και βρίσκεται στη βορειοδυτική πλευρά της πόλης κοντά στον προμαχώνα Μαρτινέγκο (σήμερα στρατιωτική ζώνη). Είναι απλό κτίσμα με μικρές διαστάσεις, με αψίδα, νάρθηκα και έναν απλό διάδρομο. Το εσωτερικό του ναού διατηρεί ακόμη κάποιες τοιχογραφίες και αρμένικες επιγραφές.


Μ. Η Εκκλησία των Καρμελιτών

Ο ναός αυτός βρίσκεται κοντά στον προμαχώνα Μαρτινέγκο (στρατιωτική ζώνη) και είναι Γοτθικού ρυθμού με δύο παρεκκλήσια. Η εκκλησία, που είναι τοιχογραφημένη, έχει ένα κλίτος με τάφους στα ανοίγματά του. Λέγεται ότι στην εκκλησία βρισκόταν ο τάφος του Καρμελίτη Πέτρου Θωμά, εκπρόσωπου του Πάπα και Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως, ο οποίος απεβίωσε στην Αμόχωστο το 1366 και έπειτα αγιοποιήθηκε.


Ν. Βασιλικό Παλάτι (Palazzo del Proveditore)

Το κτίριο αυτό βρίσκεται στο κέντρο της πόλης της Αμμοχώστου, απέναντι από τον καθεδρικό ναό του Αγίου Νικολάου. Το κτίριο αυτό πιθανότατα να ήταν αρχικά το παλάτι των Λουζινιάν κτισμένο τον 13ο αι. Με την Ενετική κυριαρχία το κτίριο έγινε η επίσημη οικία των Ενετών Proveditori(Κυβερνήτων). Το παλάτι υπέστη μεγάλης κίμακας αναδιοργανώσεων και τροποποιήσεων καθ'όλη τη διάρκεια του 16ου αι. Στοιχεία χαρακτηριστικά Γοτθικά αντικαταστάθηκαν με Αναγεννησιακά. Με την πολιορκία της Αμμοχώστου από τους Οθωμανούς το παλάτι υπέστη σοβαρές ζημιές από κανονιοβολισμούς και κατάντησε ερείπιο.


Αμμόχωστος: Palazzo del Proveditore


Το κτίριο αυτό έχει μεγάλη τετράγωνη εσωτερική αυλή ενώ τα κτίσματα που διατηρούνται γύρω από αυτήν είναι: η είσοδος με τα δωμάτια της φρουράς, τμήμα της ανατολικής πτέρυγας και το παλιό παρεκκλήσι που είναι το μόνο τμήμα που σώζεται από το παλιό παλάτι των Λουζινιάν. Κατά τον 19ο αι. σώζονταν και τμήματα από τις υπόλοιπες πτέρυγες και μέσα στην αυλή διατηρούνταν δύο καμάρες μπροστά από μικρή αίθουσα. Η είσοδος του παλατιού βρίσκεται στην ανατολική του πτέρυγα και η πρόσοψή του που έκτισαν οι Ενετοί διατηρεί τρία ημικυκλικά τόξα που πλαισιώνονται από τέσσερεις κολόνες φερμένες από τα ερείπια της Σαλαμίνας. Σώζεται επίσης και το μαρμάρινο έμβλημα του καπετάνιου της Κύπρου Giovanni




Ξ. Οχυρώσεις



Ο προμαχώνας του Τοξότη


Την μεσαιωνική πόλη της Αμμοχώστου περιβάλλουν δυνατά τείχη με 15 προμαχώνες και άλλες οχυρώσεις που έχουν περίμετρο περίπου 3,5 χιλιόμετρα μέσο όρο ύψους 15 μ. Έχουν ακανόνιστη τραπεζοειδή κάτοψη και η ανατολική τους πλευρά προστατεύει το μεσαιωνικό λιμάνι της πόλης. Ολόκληρη η πόλη περιβαλλόταν και από βαθιά τάφρο γεμάτη θαλασσινό νερό. Από χρονικά περιηγητών μαθαίνουμε ότι η πόλη πιθανόν να ήταν οχυρωμένη ήδη από τις αρχές του 13ου αι. ενώ στα χρόνια της Φραγκοκρατίας οι οχυρώσεις ενισχύθηκαν σημαντικά. Τα τείχη και οι οχυρώσεις ενδυναμώθηκαν από τους Ενετούς ιδιαίτερα κατά την περίοδο 1540 – 1570 όταν ήταν πια αναμενόμενη η επίθεση των Οθωμανών. Οι οχυρώσεις που σώζονται σήμερα αποτελούν κυρίως οχυρωματικά έργα του 16ου αι. που έγιναν για να αποκρουστεί η αναμενόμενη πολιορκία των Οθωμανών.


Μερικά από τα σημαντικότερα τμήματα των οχυρώσεων είναι:
Ο πύργος του Οθέλλου: η αρχική μορφή του κτιρίου χρονολογείται στο 14ο αι. και ένα τετράγωνο κάστρο με τέσσερις κυκλικούς πύργους στις γωνίες του. Αρχικά είχε και δεύτερο όροφο ο οποίος όμως αφαιρέθηκε το 1492. Πάνω από της πύλη βρίσκεται εντοιχισμένη μαρμάρινη πλάκα με το ενετικό φτερωτό λιοντάρι και επιγραφή που διαβάζει : " Nicolo Foscarini, ο Ενετός στρατηγός". Το κάστρο περιβάλλεται από τάφρο και είναι απομονωμένο από τις υπόλοιπες οχυρώσεις. Στην κύρια του αίθουσα (μεγάλη αίθουσα) σώζονται τα οικόσημα του βασιλείου της Ιερουσαλήμ. Από το κάστρο αυτό ξεκινούσε λιμενοβραχίονας που προστάτευε το λιμάνι.




Η είσοδος του Πύργου του Οθέλλου





Ο φτερωτός λέοντας του Αγίου Μάρκου
στην είσοδο του Πύργου του Οθέλλου


Προμαχώνας Ραβελίν (Ravelin) ή του Τοξότη: βρίσκεται μπροστά από την Πύλη της Ξηράς (ή Λεμεσού) που αποτελεί τη μόνη είσοδο στην πόλη από τη στεριά. Ο μνημειώδης αυτός προμαχώνας αυτός που δεσπόζει της εισόδου στην πόλη, έχει ύψος 36 πόδια και είναι ένα πολύ ισχυρό σφηνοειδές οχυρό που χρονολογείται στα μέσα του 16ου αι. Στο εσωτερικό του προμαχώνα σώζονται τα τέσσερα εμβλήματα του τάγματος του Ξίφους. Κατά την πολιορκία της πόλης από τους Οθωμανούς ο προμαχώνας δέχθηκε πολύ σφοδρές επιθέσεις που του προκάλεσαν σοβαρές ζημιές.


Προμαχώνας Μαρτινένγκο (Martinengo): ο προμαχώνας αυτός αποτελεί ένα από τα καλύτερα δείγματα στρατιωτικής αρχιτεκτονικής και δεν είναι τυχαίο που κατά την πολιορκία τους οι Οθωμανοί δεν επιχείρησαν καμιά σοβαρή επίθεση στο κτίσμα αυτό. Πήρε το όνομα του από τον κόμη Ercole Martinengo ο οποίος επισκεύασε τις οχυρώσεις τις Αμμοχώστου. Ο προμαχώνας είναι πενταγωνικός και κυρίαρχο του στοιχείο είναι το υπερυψωμένο τμήμα των οχυρώσεων (cavalier) με μια μεγάλη εξέδρα για την τοποθέτηση των πυροβόλων.


Porta del Mare (Πύλη της Θάλασσας): κτίστηκε το 1496 από τον Nicolao Prioli, έναν από τους Ενετούς στρατηγούς της Αμμοχώστου. Η είσοδος κοσμείται με μαρμάρινη πλάκα με ανάγλυφο φτερωτό λιοντάρι, έμβλημα της Βενετίας. Στο μάρμαρο είναι χαραγμένο το όνομα του Nicolao Prioli και το οικόσημό του. Η σιδερένια κινητή είσοδος ανεβοκατέβαινε με αλυσίδες και κατασκευάστηκε από τους Ενετούς. Οι ξύλινές της θύρες προστέθηκαν από τους Οθωμανούς.





Γενική Βιβλιογραφία:


Der Parthog, G. 2006, Medieval Cyprus: A Guide to the Byzantine and Latin Monuments. Lefkosia.

Enlart, C. 1987, Gothic Art and the Renaissance in Cyprus (2 vols), ed. and transl. SIr David Hunt. London.

Gunnis, R. 1936, Historic Cyprus. London.

Jeffery, G. 1918, reprinted London, 1983, A Descrpition of the Historic Monuments of Cyprus. Nicosia.

Μαραγκού, A. και Κούτας, Γ. Α. 2005, Αμμόχωστος: Η ιστορία της πόλης. Λευκωσία.






Αρχή Σελίδας


Καλύτερη Απεικόνιση με MS Internet Explorer 5.5+, Netscape Navigator 6.2+


© 2005 - 2017 Κυπριακή Δημοκρατία, Υπουργείο Μεταφορών, Επικοινωνιών και Έργων

Τμήμα Αρχαιοτήτων
Αρχική Σελίδα | Κυβερνητική Πύλη Διαδικτύου | Αποποίηση | Υπεύθυνος Σελίδας