English
Έμβλημα της Κυπριακής Δημοκρατίας Τμήμα Αρχαιοτήτων

Αρχική Σελίδα |Συνήθεις Ερωτήσεις | Χάρτης Πλοήγησης | Συνδέσεις | Επικοινωνία
Αναζήτηση:  
Αναζήτηση
Ειδική Αναζήτηση         

Ημερολόγιο Δραστηριοτήτων

English
ΕκτύπωσηΕκτύπωση

Παράδοση στο Τμήμα Αρχαιοτήτων των ανασκαφικών αρχείων ανασκαφής στην τοποθεσία Άγιος Επίκτητος-Βρυσί
21/10/2011

Κάντε κλικ εδώ για να δείτε τη φωτογραφία σε μεγένθυνση
Ομιλία της Διευθύντριας του Τμήματος Αρχαιοτήτων
Δρος Μαρίας Χατζηκωστή
κατά την παράδοση του αρχείου ανασκαφών στον Άγιο Επίκτητο Βρυσί
Παρασκευή, 21 Οκτωβρίου 2011, Κυπριακό Μουσείο

Με ιδιαίτερη ικανοποίηση το Τμήμα Αρχαιοτήτων παραλαμβάνει σήμερα από τον καθηγητή Edgar Peltenburg το αρχείο των ανασκαφών που διεξήγαγε το 1973 στον Άγιο Επίκτητο της Κερύνειας ως επικεφαλής βρετανικής αρχαιολογικής αποστολής. Το Τμήμα Αρχαιοτήτων χαιρετίζει αυτή την κίνηση του καθηγητή Peltenburg, που έρχεται να προστεθεί σε ανάλογη κίνηση της Γαλλικής Αποστολής που πριν λίγους μήνες παρέδωσε στο Τμήμα Αρχαιοτήτων το αρχείο των δικών της ανασκαφών στον νεολιθικό οικισμό της Χοιροκοιτίας.

Το Τμήμα Αρχαιοτήτων, ως το αρμόδιο όργανο της Κυπριακής Δημοκρατίας για τη διαχείριση της αρχαιολογικής κληρονομιάς της χώρας, έχει την ευθύνη της έκδοσης αδειών για αρχαιολογικές ανασκαφές. Από την ίδρυση της Κυπριακής Δημοκρατίας το Τμήμα Αρχαιοτήτων εφάρμοσε μια ανοιχτή πολιτική απέναντι σε ξένες αρχαιολογικές αποστολές που επιθυμούσαν να συμβάλουν στη μελέτη της Κυπριακής Αρχαιολογίας. Η πολιτική αυτή συνέβαλε ώστε η Κυπριακή Αρχαιολογία να κατέχει σήμερα ισότιμη θέση στις σπουδές για την ιστορία του ευρύτερου ευρωπαϊκού πολιτισμού.

Ο καθηγητής Edgar Peltenburg τίμησε την εμπιστοσύνη που του έδειξε το Τμήμα Αρχαιοτήτων, τόσο με την εργασία του στον οικισμό της Χαλκολιθικής περιόδου που ανέσκαψε πριν το 1974 στην τοποθεσία Βρυσί του κατεχόμενου σήμερα Άγιου Επίκτητου, όσο και με τη μακρόχρονη εργασία του στις περιοχές Λέμπας, Κισόνεργας και Σουσκιού στα χρόνια από το 1974 μέχρι σήμερα. Σήμερα ο καθηγητής Peltenburg παραδίδει στο Τμήμα Αρχαιοτήτων το αρχείο των ανασκαφών στον Άγιο Επίκτητο, συμβάλλοντας στην υλοποίηση του στόχου του Τμήματος να συγκεντρώσει τα αρχεία όλων των επιστημονικών ανασκαφών προς όφελος των μελετητών της κυπριακής αρχαιολογίας. Η παράδοση του συγκεκριμένου αρχείου από τον καθηγητή Peltenburg έχει ιδιαίτερη σημασία, καθότι αποτελεί την τεκμηρίωση των ανασκαφικών πορισμάτων ενός σημαντικού αρχαιολογικού χώρου, που βρίσκεται σήμερα υπό κατοχή.


Ομιλία Καθ. Edgar Peltenburg
κατά την παράδοση του αρχείου ανασκαφών στον Άγιο Επίκτητο Βρυσί
Παρασκευή, 21 Οκτωβρίου 2011, Κυπριακό Μουσείο

Άγιος Επίκτητος- Βρυσί: 1969-1973


Το 1969 το Τμήμα Αρχαιοτήτων, υπό τη διεύθυνση του Δρα Βάσου Καραγιώργη, εξέδωσε άδεια ανασκαφής στο Πανεπιστήμιο του Μπέρμιγχαμ Αγγλίας για την ανασκαφή του Νεολιθικού οικισμού Άγιος Επίκτητος-Βρυσί. Ο παραθαλάσσιος αυτός οικισμός ιδρύθηκε πριν από 6000 χρόνια και βρίσκεται στην επαρχία Κερύνειας, περίπου 10χμ ανατολικά της πόλης της Κερύνειας, μεταξύ δύο παραλιών. Οι αρχαιολογικές ανασκαφές στη θέση αυτή διεξάγονταν κάθε χρόνο μεταξύ του 1969 και του 1973. Η ομάδα από το Πανεπιστήμιο του Μπέρμιγχαμ ήταν έτοιμη να συνεχίσει τις έρευνές της μέσα στο 1974 όμως τους πρόλαβε το καλοκαίρι εκείνο η τραγική εισβολή του νησιού και τα μέλη της ομάδας έτρεξαν να προστατευτούν από τους Τουρκικούς βομβαρδισμούς και κρύφτηκαν σε οικία στην Κερύνεια. Από εκείνη τη σκοτεινή περίοδο οι ανασκαφές δεν συνεχίστηκαν ενώ τα αρχιτεκτονικά κατάλοιπα του οικισμού που κάποτε βρίσκονταν σε εξαιρετική κατάσταση διατήρησης, έχουν πια ερειπωθεί, ενώ άγνωστη παραμένει η κατάσταση διατήρησης και ο χώρος φύλαξης των ευρημάτων, τα οποία είχαν τότε παραδοθεί στον κ. Γιάννη Κλεάνθους, φύλακα του Κάστρου της Κερύνειας που τα είχε αποθηκεύσει στο κάστρο.

Η ομάδα από το Πανεπιστήμιο του Μπέρμιγχαμ εκφράζει μεγάλη ευγνωμοσύνη στον κο. Κλεάνθους και σε πολλούς άλλους που βοήθησαν στο επιστημονικό τους έργο: στον αείμνηστο κο. Κυριάκο Νικολάου, έφορο του Κυπριακού Μουσείου για τη βοήθειά του πάνω σε νομικά ζητήματα, στον κο. Κόκκινο και σε όλους τους κατοίκους του Αγίου Επίκτητου για τη στήριξη και τη θερμή τους φιλοξενία αλλά και σε όλους τους εργάτες της ανασκαφής και στα μέλη της πανεπιστημιακής ομάδας, ειδικά στους κ. Peter Gelling του Πανεπιστημίου του Μπέρμινχαμ, στον Καθ. Ian Todd, βοηθό διευθυντή των ανασκαφών και φωτογράφο ευρημάτων 1972-73, στην κα. Alison South, υπεύθυνη για τους καταλόγους των ευρημάτων, και στους Nicolas Stanley Price και Paul Halstead. Πολλά οφείλονται και στο Δρα Σοφοκλή Χατζησάββα, πρώην Διευθυντή του Τμήματος Αρχαιοτήτων ο οποίος πρόσφατα επιχείρησε να ενοποιήσει τα ευρήματα και να τα προστατεύσει από επιπρόσθετες φθορές, μέσα στα πλαίσια διακοινοτικού προγράμματος.
Ο Νεολιθικός οικισμός του Αγίου Επίκτητου-Βρυσί ήκμασε για περίπου μισή χιλιετία, από το 4500 μέχρι το 4000 π.Χ. και πρόκειται για πολύτιμη πηγή πληροφοριών για την πολιτιστική κληρονομιά της Κύπρου. Ο οικισμός θεωρείται ιδιαίτερα σημαντικός επειδή οι κάτοικοί του διατηρούσαν το ασυνήθιστο συνήθειο του να θάβουν πολλά από τα αποκτήματά τους μέσα στις οικίες τους όταν προέκυπτε η ανάγκη να κτίσουν νέα οικία. Συνήθως, οι αρχαιολόγοι δεν είναι τόσο τυχεροί αφού όταν οι κοινότητες του παρελθόντος άλλαζαν οικία, μετέφεραν όλα τους τα υπάρχοντα μαζί τους. Το Νεολιθικό αυτό συνήθειο στον Άγιο Επίκτητο-Βρυσί μας παρέχει πληθώρα πληροφοριών, μοναδικών για όλο τον αρχαίο Μεσογειακό κόσμο και όχι μόνο για την Κύπρο.

Οι οικίες αποτελούνταν από ένα δωμάτιο και βρίσκονταν εκατέρωθεν ενός στενού διαδρόμου με κεντρικό οχετό. Η είσοδος στις οικίες γινόταν μέσω ενός μόνο ανοίγματος και σε κάποιες περιπτώσεις διατηρούνταν ακόμη και τα ξύλινα πλαίσια των θυρών. Κάθε οικία διέθετε μια υπερυψωμένη εστία κτισμένη δίπλα από λίθινο πάγκο και καθίσματα ενώ σε κάποιες οικίες βρέθηκε μεταξύ των καθισμάτων, έτοιμο να ξαναχρησιμοποιηθεί, το λίθινο τριβείο που χρησιμοποιείτο για την επεξεργασία του κριθαριού και του σιταριού από τα διπλανά χωράφια. Σε μια γωνιά βρέθηκαν σε εξαίρετη κατάσταση διατήρησης τα κατάλοιπα πλεγμένων καλαθιών και ψαθών και σε άλλες γωνιές υπήρχαν στη θέση τους τα αποθηκευμένα λίθινα εργαλεία του νοικοκυριού. Οι κάτοικοι μιας οικίας εξειδικεύονταν στην κατασκευή οστέινων χανδρών και μιας άλλης στην κατασκευή λίθινων εργαλείων από πυριτόλιθο ο οποίος συλλεγόταν από τη διπλανή παραλία. Με άλλα λόγια, οι ανασκαφές στο Νεολιθικό αυτό οικισμό, μας δίνουν μια εξαιρετικά ζωντανή εικόνα των καθημερινών δραστηριοτήτων των κατοίκων, εικόνα που σπάνια διατηρείται σε αρχαιολογικές ανασκαφές. Τα στοιχεία αυτά καθιστούν τη θέση Άγιος Επίκτητος-Βρυσί θέση ιδιαίτερου επιστημολογικού ενδιαφέροντος που αξίζει να κηρυχθεί σε μνημείο παγκόσμιας κληρονομιάς.

Είναι με αισθήματα μεγάλης χαράς και ευθύνης που παραδίδω στην αρμόδια αρχή, το Τμήμα Αρχαιοτήτων, όλα τα ημερολόγια ανασκαφής της θέσης αυτής, η διερεύνηση της οποίας είχε τόσο βίαια διακοπεί. Συνήθως οι αρχαιολόγοι καταφέρνουν να δημοσιεύσουν ένα μόνο μικρό ποσοστό των ανακαλύψεών τους και συνεπώς η παράδοση αυτή παρέχει στους μελλοντικούς μελετητές πλούσιο υλικό για έρευνα το οποίο ευχόμαστε σύντομα να αποτελέσει μέρος του Ψηφιακού Αρχείου των Μνημείων της Κύπρου. Περιλαμβάνει 1000 και πλέον φωτογραφίες και σχέδια αδημοσίευτων αντικειμένων, κατόψεις και σχέδια τομών. Το τελευταίο στη σειρά σχέδιο παρουσιάζει την εξέλιξη μιας κοινωνίας σε 7 μέτρα στρωματογραφία με τη μια οικία να διαδέχεται την άλλη μέσα στο χρόνο. Τα αρχείο αυτό έχει φυσικά και επιπρόσθετη αξία αφού τόσο η θέση όσο και τα ευρήματά της βρίσκονται σε περιοχή που δεν είναι υπό τον έλεγχο της Κυπριακής Δημοκρατίας. Το αρχείο έχει επίσης χρησιμοποιηθεί και από την Interpol για την καταπολέμηση της παράνομης διακίνησης των ευρημάτων στο εξωτερικό. Η θέση Άγιος Επίκτητος-Βρυσί είναι ένας εθνικός θησαυρός για την πολιτιστική κληρονομιά της Κύπρου και συνεπώς με χαρά παραδίδω το αρχείο των ανασκαφών στην Κυπριακή κυβέρνηση. Θα ήθελα να εκφράσω τις ευχαριστίες μου στη Δρα Μαρία Χατζηκωστή, Διευθύντρια του Τμήματος Αρχαιοτήτων, αλλά και στους συναδέλφους της, για την υπομονή και τις συμβουλές τους και τους εύχομαι κάθε επιτυχία στο έργο τους που περιλαμβάνει τη διαφύλαξη και χρήση της πολύτιμης αυτής τράπεζας πληροφοριών προς όφελος των σημερινών και μελλοντικών γενεών της Κύπρου και της διεθνούς κοινότητας.



Αρχή Σελίδας


Καλύτερη Απεικόνιση με MS Internet Explorer 5.5+, Netscape Navigator 6.2+


© 2005 - 2018 Κυπριακή Δημοκρατία, Υπουργείο Μεταφορών, Επικοινωνιών και Έργων

Τμήμα Αρχαιοτήτων
Αρχική Σελίδα | Κυβερνητική Πύλη Διαδικτύου | Αποποίηση | Υπεύθυνος Σελίδας